تبلیغات
sadreh - زندیان

امروز:

زندیان

» نوع مطلب : زندیه ،

زندیان یا زندیه یا دودمان زند

 نام خاندانی پادشاهی است که میان فروپاشی افشاریان تا برآمدن قاجار به درازای

چهل و شش سال در ایران بر سر کار بودند. این سلسله به سردمداری کریم خان زند

 از ایل زند که از سال ۱۱۶۳ هجری قمری در ایران به قدرت رسید او فردی مدبر و مهربان

 بود. کریم خان خود را وکیل الرعایا نامید و از لقب (شاه) پرهیز کرد. شیراز را پایتخت خود

 گردانید و در آبادانی آن کوشش نمود. ارگ، بازار، حمام و مسجد وکیل شیراز از کریمخان

زند وکیل الرعایا به یادگار مانده است.

کریمخان زند وکیل الرعایا : از سوابق زندگی خان زند تا سال ۱۱۶۳ ه.ق. که جنگ های خانگی

بازماندگان نادر شاه بی کفایتی آنان را برای مملکتداری آشکار ساخت و به تبع آن عرصه را برای

ظهور قدرت های جدید مستعد گردانید، خبری در دست نیست. به دنبال اغتشاشات گسترده و

عمومی این ایام خان زند به همراه علی مردان خان بختیاری و ابوالفتح خان بختیاری اتحاد

مثلثی تشکیل دادند و کسی را از سوی مادری از تبار صفویان بود را به نام شاه‌اسماعیل سوم به

شاهی برداشتند. ولی چون هیچ یک از آنان خود را از دیگری کمتر نمی‌شمرد، ناچار به نزاع های

داخلی روی آوردند. سرانجام کریم خان توانست پس از شانزده سال مبارزه دایمی بر تمامی حریفان

خود از جمله محمدحسن خان قاجار و آزاد خان افغان غلبه کند و صفحات مرکزی و شمالی و غربی و

جنوبی ایران را در اختیار بگیرد. وی به انگلیس ها روی خوش نشان نداد و همواره می گفت آن ها

می‌‌خواهند ایران را مانند هندوستان کنند. برادر وی، صادق خان، نیز موفق شد در سال ۱۱۸۹ ه.ق.

بصره را از حکومت عثمانی منتزع نماید و به این ترتیب، نفاذ اوامر دولت ایران را بر سراسر اروندرود و

بحرین و جزایر جنوبی خلیج فارس مسلم گرداند.

زندیان پس از کریم‌خان

پس از در گذشت کریم خان زند دگرباره جانشیانان او به جان هم افتادند و با جنگ و نزاع های

مستمر، ‌زمینه تقویت و کسب اقتدار آغا محمد خان و سلسله قاجار را فراهم آوردند. در سال ۱۲۰۹

هجری قمری لطفعلی خان آخرین پادشاه زند پس از رشادت های بسیار آن به دست آغا محمدخان

قاجار معروف به اخته خان کشته شد.

آغامحمدخان با به دست آوردن شهر شیراز دست به کشتار کسانی که از دودمان زند بودند زد،

پسران لطفعلی خان را اخته نمود و دستور تجاوز جنسی به زن باردار و دختر لطفعلی خان زند و دیگر

زنان این دودمان را داد. وابستگان این خاندان یا به عثمانی گریختند یا در گوشه‌ای در گمنامی زیستند

و یا کشته شدند. از میان تبار شاهان این دودمان تنها از پشت علیمراد خان زند فرزندانی به جا ماند

که امروزه دنباله آنان در ایران زندگی نمی‌کنند. دسته‌ای از زندیان نیز که از دوده فرمانروایان این

خاندان نبودند تا سال ها به پیشه کاروانداری پرداختند.

البته دستگاه دیوانی زند به رهبری مرد زیرکی به نام حاج‌ابراهیم‌خان کلانتر که به لطفعلی خان

خیانت کرده بود یکراست به قاجارها پیوست و به جز تنی چند که به واپسین فرمانروای زند تا دم

مرگ وفادار ماندند دیگران رویه ابراهیم خان را پیش گرفتند.

رابطه با بیگانگان

زندیان با انگلستان دارای پیوندهای بازرگانی بودند و برخی سران این دودمان همچون واپسین

 شاهشان لطفعلی‌خان برخوردهای نزدیک و دوستانه‌ای با نمایندگان این کشور داشتند. هرچند

برخورد کریم خان با انگلیسی ها در تاریخ پُرآوازه است؛ وی چینی های پیشکشی انگلیسی ها را

در پیش رویشان شکست و ظرف های مسی ایرانی را به زمین زد و گفت که می‌بینید مال ما بهتر

است و نیازی به ظرف های شما نداریم؛ ولی می‌نماید این از عاقبت اندیشی بنیانگذار این دودمان

بوده باشد چه که هندوستان به تازگی به استعمار انگلیسی ها درآمده بود. ولی با این همه وی به

شرکت انگلیسی هند شرقی پروانه زدن تجارتخانه در بوشهر را داد و تسهیلاتی بدیشان بخشید.

 انگلیسی ها پارچه‌های پشمی به ایران می‌آوردند و در برابر کریم خان ایشان را از حق گمرک معاف

 نمود. ولی بازرگانان انگلیسی حق بیرون بردن طلا و نقره را از ایران نداشتند و ناچار بودند برای بهای

 کالاهای خویش کالاهای ایرانی خریداری کنند.

فتح بصره در سال ۱۷۷۵ (میلادی) نیز از سوی کریم خان برای از رونق انداختن بازرگانی عثمانی و

 رونق بخشیدن به بندرهای ایران بود چه که پنج سال پیش از آن بازرگانان انگلیسی تجارتخانه خویش

 را در بوشهر بسته و در بصره برپا نموده بودند و با چیرگی بر بصره آن ها چاره‌ای نداشتند جز اینکه

 شرط های ایران را در راه بازرگانی بپذیرند.

هلند نیز در آن زمان هماورد بازرگانی انگلستان بود، این کشور در این زمان جزیره خارک را اشغال کرد

و آن را محور بازرگانی خویش با ایران و عثمانی قرار داد ولی دیری نگذشت که در سال ۱۷۷۶

(میلادی) راهزنی به نام میرمهنا ظاهراً به اشاره زندیان خارک را گرفت و هلندی ها را بیرون راند.

همچنین روس ها نیز پیوندهای بازرگانی گسترده‌ای در این روزگار با زندیان داشته‌اند.

در نیمه دوم سده هژدهم اروپاییان حرکت های استعماری خویش را در خاور آغاز کرده بودند و کریم

خان از این جنبش اینان هشیار بوده و به پیروانش نیز هشدار می‌داده است.

وضکریم‌خانعیت مردم در زمان پادشاهی

او که مرد ساده‌زی بود به تجملات و انباشتن دارایی کششی نداشت و بیشتر سرمایه کشور را به

مصرف نیازهای درونی کشور می‌رساند. او دوست داشت مردم در آرامش و آسایش و شادی

زندگی بکنند و در راه این آرزوی خویش می‌کوشید. او که انسانی بی‌آلایش بود در توده مردم حاضر

می‌شد و از روزگار آنان آگاه می‌شد و گاه در انجام کارهای پست نیز بدان ها یاری می‌رساند. از

مهربانی و بخشش او داستان‌ها گفته شده است.

وضعیت مردم پس از پادشاهی کریم‌خان

با مرگ کریم خان اوضاع کشور باز به هم ریخت و نبرد بر سر قدرت بازماندگان زند فشار بسیاری به

مردم آورد. حتا در برافتادن این خاندان مردمان بسیاری قربانی قاجارهایی شدند که فرمانروایی را از

زندیان ربوده بودند، برای نمونه بلایی که بر سر مردم کرمان  آمد را می‌توان نمونه آورد.

منبع :  تاریخ اجتماعی ایران (  مرتضی راوندی ) 


نوشته شده در : یکشنبه 25 آذر 1386  توسط : R.k.    نظرات() .

Can you have an operation to make you taller?
دوشنبه 30 مرداد 1396 10:50 ق.ظ
My partner and I stumbled over here from a different page and
thought I might as well check things out. I like what I see so now i am following you.
Look forward to exploring your web page again.
http://barbararose.hatenablog.com/
چهارشنبه 18 مرداد 1396 12:40 ب.ظ
We absolutely love your blog and find the majority of your post's
to be what precisely I'm looking for. Do you offer guest writers to write content in your
case? I wouldn't mind producing a post or elaborating on a number of the subjects you write in relation to here.
Again, awesome blog!
http://cammypolle.jimdo.com
جمعه 30 تیر 1396 11:57 ق.ظ
I visited various blogs except the audio quality for audio songs present at this site is
in fact fabulous.
foot pain cancer
چهارشنبه 21 تیر 1396 09:30 ب.ظ
Right here is the right webpage for everyone who really wants to find out about this topic.
You realize a whole lot its almost tough to argue with you (not
that I really would want to?HaHa). You definitely put a new spin on a
subject that's been written about for years. Wonderful stuff,
just excellent!
matthewsrvwfexczqt.wordpress.com
چهارشنبه 27 اردیبهشت 1396 12:44 ب.ظ
Heya! I just wanted to ask if you ever have any trouble with hackers?
My last blog (wordpress) was hacked and I ended up losing
months of hard work due to no backup. Do you have any solutions to protect against hackers?
Humberto
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 01:41 ق.ظ
If you desire to obtain a great deal from this paragraph then you have
to apply these methods to your won website.
BHW
جمعه 25 فروردین 1396 11:03 ق.ظ
You're so cool! I don't think I have read a single thing like that before.
So good to find someone with a few original thoughts on this issue.
Really.. thanks for starting this up. This website
is something that's needed on the internet, someone
with a bit of originality!
BHW
یکشنبه 20 فروردین 1396 11:24 ب.ظ
What's up i am kavin, its my first occasion to commenting anywhere, when i read this post i thought i could also create comment
due to this good post.
manicure
یکشنبه 20 فروردین 1396 02:21 ق.ظ
My partner and I absolutely love your blog and find
nearly all of your post's to be exactly I'm looking for.
Do you offer guest writers to write content in your case?
I wouldn't mind publishing a post or elaborating on some of the subjects you
write with regards to here. Again, awesome web site!
manicure
شنبه 12 فروردین 1396 01:55 ق.ظ
great submit, very informative. I wonder why the other specialists of this sector don't
understand this. You should proceed your writing. I am confident, you
have a great readers' base already!
نسیم
جمعه 30 فروردین 1387 12:04 ب.ظ
خیلی قشنگ بود.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر